Bảng tra nguyên nhân
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách kiểm tra | Xử lý |
|---|---|---|---|
| Mặt cắt lệch một bên, một bên sạch một bên xỉ | Bép không đồng tâm với tia | Thử bằng giấy đốt, xem dấu có tròn đều không | Chỉnh đồng tâm; nếu không được thì thay bép |
| Tiêu hao khí tăng mà chất lượng giảm | Lỗ bép đã bị mở rộng do mòn | So đường kính lỗ với bép mới | Thay bép |
| Va chạm với phôi lật lên, sau đó cắt xấu | Bép biến dạng dù nhìn bằng mắt thấy bình thường | So sánh cạnh nhau với bép mới | Thay, không cố nắn |
| Cắt inox dày, bavia nhiều, áp đã max | Lỗ bép quá nhỏ cho chiều dày này | Kiểm tra bảng cỡ bép theo chiều dày | Lên một cỡ; kiểm tra lưu lượng khí có đủ không |
| Cắt thép carbon mỏng bằng bép kép, hay bị bám xỉ | Sai loại bép cho loại khí | Xem bép đang dùng là đơn hay kép | Oxy → bép kép; nitơ áp cao → bép đơn |
Đơn hay kép
Bép kép (hai tầng lỗ) tạo dòng khí có lõi trong và vỏ ngoài. Dùng với oxy khi cắt thép carbon — vỏ khí ngoài giúp ổn định phản ứng cháy và giữ mặt cắt sạch, đặc biệt ở chiều dày lớn.
Bép đơn (một lỗ) cho dòng khí tập trung, áp cao. Dùng với nitơ khi cắt inox và nhôm — ở đây khí không tham gia phản ứng mà làm nhiệm vụ thổi kim loại nóng chảy ra khỏi rãnh cắt, và cái cần là động lượng, không phải bao bọc.
Dùng nhầm loại thì thông số thế nào cũng không cứu được mặt cắt.
Đường kính lỗ
Nguyên tắc chung: chiều dày càng lớn, lỗ càng lớn. Lỗ nhỏ cho dòng khí tập trung hơn, tốt cho tấm mỏng và chi tiết nhỏ; lỗ lớn cho lưu lượng cao hơn, cần cho tấm dày.
Nhưng lỗ lớn tiêu hao khí nhiều hơn rất nhiều. Đây là chỗ tiền khí thật sự bị đốt — xem bài về tiêu hao khí.
Sai lầm phổ biến: dùng một cỡ bép cho mọi chiều dày để khỏi phải thay. Điều này khiến tấm mỏng cắt tốn khí vô ích và tấm dày cắt không sạch.
Chỗ hay bị hiểu sai nhất
Bép nhìn bằng mắt thấy còn tốt không có nghĩa là còn tròn.
Sau một lần va chạm với phôi bị lật lên, lỗ bép có thể méo vài phần trăm milimet — đủ để dòng khí lệch, nhưng không đủ để mắt thường thấy. Triệu chứng là một bên mặt cắt sạch, bên kia bám xỉ, và người vận hành sẽ đi chỉnh thông số cả buổi.
Phép thử giấy đốt mất ba mươi giây và trả lời dứt khoát: dấu đốt phải tròn và đồng tâm. Không tròn → thay bép.
Bép là vật tư tiêu hao, không phải phụ tùng. Coi nó như bép hàn hay lưỡi cưa: hết là thay, không tiếc.