Bảng tra nguyên nhân
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Cách kiểm tra | Xử lý |
|---|---|---|---|
| Góc luôn thiếu một lượng cố định | Đàn hồi bình thường, chưa bù | Đo 5 chi tiết, tính trung bình | Nhập giá trị bù cố định vào bộ điều khiển |
| Lượng đàn hồi thay đổi giữa các tấm | Vật liệu khác lô, giới hạn chảy khác nhau | Kiểm tra chứng chỉ vật liệu; đo chiều dày | Tách lô, hiệu chuẩn lại từng lô |
| Inox đàn hồi nhiều hơn thép carbon rõ rệt | Bình thường — inox có giới hạn chảy cao hơn | So sánh cùng thông số hai vật liệu | Lập bộ thông số riêng cho inox |
| Đàn hồi tăng khi dùng rãnh V rộng hơn | Bình thường — V rộng làm bán kính lớn hơn | Chấn thử trên hai cỡ V | Chọn V theo quy tắc 8×t và giữ nguyên |
| Chấn hết hành trình mà góc vẫn mở | Đang chấn không khí ở gần giới hạn | Kiểm tra lực thực tế so với lực cần | Xem lại lực máy so với chiều dày và chiều dài |
Tại sao inox luôn khó hơn
Đàn hồi lại tỷ lệ với giới hạn chảy của vật liệu. Inox 304 có giới hạn chảy cao hơn thép carbon thông thường, nên với cùng chiều dày và cùng rãnh V, nó mở ra nhiều hơn. Nhôm thì ngược lại.
Điều này có nghĩa: một bộ thông số dùng chung cho mọi vật liệu là nguyên nhân phổ biến nhất của việc "máy chấn không chính xác". Không phải máy — là bảng thông số.
Rãnh V thay đổi mọi thứ
Quy tắc thông dụng là chọn rãnh V khoảng 8 lần chiều dày tôn. Rãnh V rộng hơn cần ít lực hơn nhưng cho bán kính trong lớn hơn và đàn hồi nhiều hơn; rãnh hẹp hơn thì ngược lại và dễ để lại vết hằn.
Nếu bạn đổi rãnh V mà không đổi giá trị bù, góc sẽ sai. Đây là nguyên nhân số một của việc một chi tiết hôm nay đạt, tuần sau không đạt, dù "không ai đổi gì cả".
Chỗ hay bị hiểu sai nhất
Nhiều người coi đàn hồi lại là lỗi cần sửa. Nó không phải lỗi — nó chỉ cần ổn định.
Một máy cho ra góc luôn thiếu 2° là một máy dễ dùng: nhập bù 2° là xong. Một máy cho ra góc lúc thiếu 1°, lúc thiếu 3° mới là vấn đề — và nguyên nhân của sự không ổn định đó gần như luôn nằm ở vật liệu, không ở máy.
Với các bộ điều khiển có chức năng đo góc và tự bù, quá trình này rút ngắn nhiều. Nhưng ngay cả khi đó, vật liệu trộn lô vẫn phá kết quả.
Cách hiệu chuẩn cho một vật liệu mới
- Cắt 5 mẫu thử cùng lô, cùng chiều rộng
- Chấn cả 5 với cùng thông số, đo góc từng cái
- Lấy trung bình, tính chênh lệch so với góc mục tiêu
- Nhập giá trị bù, chấn lại 3 mẫu để xác nhận
- Ghi lại: mã vật liệu, chiều dày thực đo, rãnh V, giá trị bù
Bước 5 là bước hay bị bỏ nhất và là bước tiết kiệm nhiều thời gian nhất về sau.