Trả lời ngắn: Cùng một độ dày, inox cần lực chấn khoảng gấp rưỡi thép thường, đàn hồi nhiều hơn và dễ để lại vết hằn. Nhôm cần ít lực hơn nhưng dễ nứt nếu bán kính quá nhỏ. Tôn mạ kẽm chấn gắt dễ bong lớp mạ. Vì vậy máy chấn nên chọn theo vật liệu khó nhất bạn chấn thường xuyên, không theo vật liệu dễ nhất.
Mỗi vật liệu đòi hỏi gì
| Vật liệu | Lực so với thép thường | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| Thép thường (SS400, CT3…) | 1 | Chuẩn để tính; kiểm tra mác thép thật |
| Inox 304 | khoảng 1,5 | Đàn hồi nhiều, dễ hằn bề mặt |
| Nhôm mềm | khoảng 0,5 | Mác cứng dễ nứt ở bán kính nhỏ |
| Tôn mạ kẽm | gần như thép thường | Lớp mạ dễ bong khi chấn gắt |
| Thép cường độ cao | lớn hơn nhiều | Cần rãnh V rộng hơn, đàn hồi lớn |
Inox: lực, đàn hồi và bề mặt
Inox cứng hơn nên cần nhiều lực hơn, và sau khi nhả lực, góc mở ra nhiều hơn thép thường. Máy phải chấn quá góc một chút để bù — bộ điều khiển lập trình được góc bù sẽ đỡ thời gian chỉnh thử. Chi tiết hơn trong bài Đàn hồi lại khi chấn.
Inox thường là mặt hàng lộ ra ngoài, nên vết hằn từ vai rãnh V là lỗi khách nhận ra ngay. Rãnh V rộng hơn, vai khuôn bo tròn hoặc lớp phim bảo vệ giúp giảm vết hằn — xem bài Vết hằn trên tôn sau khi chấn.
Nhôm và tôn mạ kẽm: vấn đề không nằm ở lực
Nhôm cần ít lực, nhưng các mác cứng dễ nứt ở mặt ngoài khi bán kính trong quá nhỏ. Bố trí đường chấn vuông góc với hướng cán của tấm, hoặc tăng bán kính, thường giảm được nứt.
Tôn mạ kẽm chấn gần như thép thường, nhưng bán kính gắt làm lớp mạ bong ở mép uốn — chi tiết sẽ gỉ đúng chỗ đó.
Chỗ hay bị hiểu sai nhất
Tính máy theo thép thường rồi thỉnh thoảng nhận việc inox cùng độ dày. Tấm inox 3 mm dài 3 m cần khoảng 108 tấn, trong khi thép thường chỉ khoảng 72 tấn. Máy vừa đủ cho thép thường sẽ quá tải với inox cùng quy cách. Cách ước lượng nhanh có trong bài Máy chấn bao nhiêu tấn là đủ.
Một điểm nữa: "sắt" ngoài thị trường không phải một mác thép cố định. Mác thật quyết định lực và độ đàn hồi, nên hỏi nhà cung cấp tôn mác vật liệu trước khi tính — xem bài CT3 là thép gì.
Trước khi quyết, làm một việc này
Mang một tấm vật liệu khó nhất của bạn đến — thường là inox dày nhất, dài nhất — và chấn thử. Đo góc ở giữa và hai đầu, xem vết hằn trên bề mặt.
NKAM có máy chấn thật như 110T/2500, 130T/3200 và 80T/2500 để so sánh. Gửi vật liệu, độ dày và chiều dài bạn chấn để được tư vấn cấu hình và rãnh V phù hợp.